GPS-goeroe

Tankmap, routerol en GPS

Sinds 1996 rij ik motor en dan het liefst volgens een vooraf uitgestippelde route, anders kom je toch vaak weer uit op reeds bekende (hoofd)wegen. Op zich nog niet zo heel erg maar deze zijn overwegend rechter en drukker dan gewenst. Meestal bestond de te volgen route uit een opsomming van plaatsnamen & wegnummers, en als de route wat langer was moest je onderweg even het velletje omdraaien. Toendertijd had ik zowel een tanktas met doorzichtig bovenvak en een dergelijk bovenvak zónder tas, deze werden respectievelijk op de stalen tank bevestigd met riempjes, magneetbasis of zuignappen. Toen al niet ideaal want bij een stevige wind of hoge snelheid was de kans op een wapperend kaartvak of opstijgende tanktas niet ondenkbaar.

Daarna kwam de routerol en dit leek een hele verbetering, in ieder geval qua gebruiksgemak, althans wanneer de route op de rol was gedraaid. De mijne was weliswaar bedoeld voor fietsen (je-weet-wel, die dingen met spaakwielen en trappers) maar met een zelf ontwikkelde high-tech framebrug tussen de stuurhelften, bleek de routerol opmerkelijk stabiel en bruikbaar. Er was voldoende ruimte voor 5 ŕ 6 A4-vellen die met een paar stukjes tape onder elkaar geplakt waren en je dus best wel een lange route kon rijden. Het nadeel was dat je eerst moest friemelen om de vellen er recht in te krijgen en een ander nadeel was wanneer het regende, dan liep de route nogal uit, qua inkt dan... Al met al heb ik het toch nog zo'n 5 jaar volgehouden met friemelen. Eind 2002 was ik het zat, de routerol was afgeschreven en op gevoel rijden bleek ook onvoldoende betrouwbaar aangezien ik meerdere malen uit kwam waar ik niet uit wilde komen.

Zorgeloos rijden

Na enige research kocht ik begin 2003 mijn eerste electronische en waterdichte navigatie, de Garmin StreetPilot III (zie Techniekhoekje: GPS). De eerste solorit was het wel even wennen om de juiste balans te vinden tussen het begrijpen van de aanwijzingen die één voor één op het kleurenscherm getoond werden enerzijds, en natuurlijk het real-life verkeer om je heen anderzijds. De gebruiksaanwijzing van het ding had ik reeds enkele malen grondig doorgenomen zodat ik goed beslagen ten ijs kon komen. Onderweg verschillende instellingen gewijzigd om hiervan direct het effect van te ervaren, meestal positief, soms wat minder. Al doende leert men en dat geldt vandaag de dag nog steeds. Oefenen, spelen, van je fouten leren en weer verder gaan is het advies. In de weken daarna heb ik nog twee ritten gemaakt en daarna kon ik lezen en schrijven met de Garmin. Binnen onze vereniging hadden enkele BMW-rijders een identieke GPS die als BMW Navigator gedoopt was en fors duurder dan de originele Garmin.

Mijn StreetPilot werd in 2013 vervangen door een Garmin Zümo 350LM, een subliem apparaat met veel intern geheugen en een razendsnelle processor waarmee het volgen van een route een peuleschil is geworden. Maar ook wanneer ik zomaar een stukje ga rijden, gaat de Zümo altijd mee. Ten eerste omdat je je dan meer bewust bent van bezienswaardigheden en nuttige punten die in je directe omgeving liggen maar die je (nog) niet kunt zien, ten tweede dat ik geheel zorgeloos de ene na de andere landelijke stuurweg kan inrijden en toch weet welke kant ik oprijd omdat ik de GPS-kaart altijd op Noord Boven heb staan, en ten derde dat ik eenmaal thuis achter de PC precies kan zien waar ik die dag heb gereden en dit weer voor nieuwe clubritten kan gebruiken.

Problemen onderweg

Soms doet een GPS niet wat je wilt of wat je verwachtte en dan sta je daar, wat kun/moet je doen om te krijgen wat je wilt? Eerst moet de oorzaak worden gevonden (verkeerde instelling, slechte ontvangst, lege accu of corrupt geraakte systeem- of kaartsoftware) of betreft het een vastloper (meestal zwart of "bevroren" scherm). Een rigoreuze oplossing maar eentje die in 99% van dit soort gevallen werkt, is het uitvoeren van een factory reset. Hiertoe moet het apparaat altijd uit geschakeld worden (als 'ie dat nog niet is) en via een bepaalde volgorde van knoppen indrukken wordt de GPS teruggezet naar de originele fabrieksinstellingen, zoals die was toen je 'm nieuw kocht. De kaartversie blijft gewoon behouden, routes en POI's (= Point Of Interests oftewel nuttige punten) zijn in de meeste gevallen gewist, maar dat geeft helemaal niet want thuis op je PC of laptop heb je die wel gewoon nog staan. Belangrijkste is dat de GPS het weer doet en (nadat je positie weer bepaald is met behulp van de ontvangen satellietsignalen) je feilloos de weg naar huis wijst.

Afwijkende route

Wat nou als je lekker met je cluppie onderweg bent en de voorrijder veelvuldig van jouw routescherm afwijkt. Wat een lul en dat noemt zich dan een toerleider, dus bij de eerstvolgende pauzeplaats ga je dat even duidelijk maken bij hem/haar. Een logische gedachte in eerste instantie, maar weet jij zčlf wel zeker dat je geen stommiteit hebt begaan? Afwijkingen in een route is het gevolg van een handvol mogelijke oorzaken: navigatie-instellingen, routevoorkeuren, kaartversie en routecontrole, systeemfout of gebruikersfout.

Gouden regels

Regel 1: De toerleider heeft ALTIJD gelijk. Degene die voorop rijdt, bepaalt de te volgen route, ook al wijkt die af van wat jouw GPS jou laat geloven. Een GPS is niet heilig, een toerleider meestal juist wel omdat die nogal schaars zijn. De bedoeling is namelijk om als groep bij elkaar te blijven, da's wel zo gezellig en bovendien is dat vaak één van de redenen waarom je überhaupt lid van een motorsportvereniging bent geworden, toch? Weet jij het echter altijd beter, dan rij jij dus de volgende keer voorop!

Regel 2: Gebruik dezelfde navigatie-instellingen & routevoorkeuren zoals in het routepakket staat vermeld. De berekeningmodus op snellere tijd, herberekenen op UIT en te vermijden van tol en kosten en onverharde wegen. Bij sommige GPS-apparaten kun je het vervoersmiddel instellen dus kies dan hier voor de motorfiets of auto, dan zal de route ook probleemloos over smalle landwegen en door lage tunnels verlopen (wat restricties zijn voor vrachtauto's en bussen bijvoorbeeld).

Regel 3: Check de kaartversie en doe een routecontrole op de PC/laptop. Allereerst moet de kaartversie in jouw PC/laptop & GPS identiek aan elkaar zijn. Omdat het updaten van kaartmateriaal een lastige en zeer tijdrovende klus kan zijn (langer dan 12 uren is geen uitzondering), kiezen sommigen er voor om alléén de GPS van de nieuwe kaartversie te voorzien. Hoewel leuk bedacht is dit altijd een domme keuze, op deze manier weet je zeker dat alle routes zullen afwijken omdat je geen goede controle van de route kan doen. Routecontrole is een erg belangrijk proces waar je straks de vruchten van plukt. In het routepakket is van de oorspronkelijke route ook een track of spoor bijgevoegd of indien dit niet het geval is, kun je in de routesoftware van de route een track laten maken, vóórdat je de route laat herberekenen. Een track is de basislijn van de route die pure GPS-coördinaten bevat en op iedere kaartversie te gebruiken is. Toon de track vervolgens in een opvallende kleur, bijvoorbeeld felblauw. Wanneer je daarna de route in de PC/laptop laat herberekenen (volgens de juiste instellingen en voorkeuren), zal de route ongetwijfeld op enkele plaatsen iets van de track afwijken. Verleggen van enkele routepunten en/of een extra routepunt toevoegen is vaak al voldoende om de route exact de basislijn (track) te laten volgen. Pas dán kun je de route en track naar je GPS zenden. Mocht de GPS de route niet willen accepteren, dan kun je alsnog de track gebruiken die door de GPS wordt geďmporteerd (omgezet naar route).

Regel 4: Controleer updates & uitbreidingen op geschiktheid. Systeemfouten worden regelmatig veroorzaakt door een kaart- of systeemupdate die niet correct is verlopen, doordat de downloadsnelheid van de update te laag is of zelfs helemaal stopt, of doordat er fouten in de update zitten, of doordat de gebruiker het update-proces heeft onderbroken omdat de PC/laptop "al twee uur staat te stomen". Updaten is een tijdrovend proces, hoewel dit natuurlijk afhankelijk is van de snelheid van je internetaansluiting en van je PC-laptop. Gezien een nieuwe kaartversie van Europa al dik 4GB groot is en de Garmin-server (waar vanaf de update wordt gedownload) door tienduizenden GPS-gebruikers tegelijk wordt geraadpleegd waardoor de daadwerkelijke downloadsnelheid fors omlaag gaat, duurt een kaartupdate die op zowel de PC/laptop als op de GPS wordt geďnstalleerd, toch al snel zo'n vier tot zes uur. Het is zeer belangrijk dat je gedurende het proces zelf iets anders gaat doen en onder geen beding het proces pauzeert of beëindigt. Dat is vragen om problemen... Maar ook kan bijvoorbeeld extra kaartsoftware zoals de OnRoute Motorkaart, flitspaalbestanden, foto- of muziekbestanden, grappige stemmen, een geplaatste geheugenkaart met een te grote capaciteit of te hoge snelheidsindex of via Bluetooth gekoppelde communicatie-apparatuur voor vervelende problemen zorgen. Verifieer dus of de toevoegingen volledig geschikt zijn en virusvrij. Net als WiFi is Bluetooth een "open deur" voor schadelijke software wanneer de gekoppelde apparatuur over onvoldoende beveiligingssoftware is voorzien.

Regel 5: Gebruik een GPS voor navigeren en niets anders. Vrijwel iedere recente GPS heeft wel een aantal extra's die niets met navigeren meer te maken hebben, zoals een foto-viewer, muziekspeler en spelletjes. Hoe meer er op zit, hoe meer er kapot kan gaan of voor storingen kan zorgen. Simpel. Daarnaast zijn er ook altijd verborgen functies zoals developer info, tests & tools, diagnostics logging, demomodus, MTP settings en drive hours logger die misschien sommige harten sneller doen kloppen, maar waar men gewoon met het gezonde verstand vanaf moet blijven. Soms zit hier ook de activering voor een factory reset bij, die de gebruiker eventueel wčl zonder problemen kan gebruiken. Met verborgen functies kan een expert (servicedienst) achterhalen waarom een GPS niet meer werkt en met wat gerichte aanpassingen in het systeem, het weer werkend en als nieuw krijgt.

Zelf de oplossing zoeken

Gelukkig staat het internet vol met handige hulpjes zoals forums, persoonlijke websites en leerzame video's, zoals Javawa en GPS-expert. Ben je minder bedreven met zoeken via steekwoorden naar de juiste info of weet je niet meer wie je moet geloven, dan is de website van Mister GPS een ideale plek om te beginnen, van korte probleemoplossende video's (gratis) tot en met een complete video-cursus (DVD-box).

Persoonlijke gebruikersinstructie

Is het probleem niet zozeer technisch maar eerder gebruiker-gerelateerd, dan kan jullie webmaster als GPS-goeroe worden ingeschakeld (ik werk zelf met Garmin en BaseCamp). Zelf routes maken of deze van het internet downloaden, deze naar eigen smaak aanpassen en naar de GPS zenden om de zelfgemaakte route te gaan verkennen. Dát is verreweg het leukste aan een GPS. Routesoftware als MapSource (voor de oudere Garmin-apparaten) en BaseCamp zijn heerlijk om mee te werken en moeilijk is het niet, mits je een beetje leergierig bent en je niet te snel uit het veld laat slaan. Het is niet noodzakelijk dat je zelf een GPS bezit, maar natuurlijk wel aan te raden aangezien je dan ná mijn hulp kunt blijven oefenen en het steeds leuker gaat vinden.

Dus heb je interesse, stuur webmaster René dan een bericht (via e-mail of het contactformulier) over wat je wensen zijn, zodat ik mijn instructie eventueel hierop kan aanpassen en je maximaal profijt hebt. Mijn instructie is in principe 1-op-1 bij jou thuis en op jouw PC/laptop. Routesoftware en handige hulpprogramma's kan ik eventueel installeren als je dat zelf lastig vindt, maar kaartsoftware is licentie-gebonden en dien je zelf te kopen (wordt vaak al meegeleverd bij de aanschaf van een GPS, zoals de uitstekende en gebruiksvriendelijke Garmin Zümo 390LM Europa). BMV-ledenprijs: € 10,00 per uur, excl. reiskosten € 0,10 p/km o.b.v. retour.

Biltse Motorrijders Vereniging
RPO Webdesign (© 2011)
--- KvK 54971616 ---